Τα ποτάμια της Αθήνας όπως ήταν κάποτε, σε 25 εκπληκτικές φωτογραφίες!

Της Ηρώς Κουνάδη

Έχει ποτάμι η Αθήνα; Απλή ερώτηση, σωστά; Δεν έχει, όμως, μία απλή απάντηση. Εξαρτάται από το ποιον ρωτάτε, τι θεωρείτε ποτάμι, και τι ορίζετε ως Αθήνα. Για να ξεκινήσουμε από το τέλος: Αθήνα είναι, ας πούμε, ο Δήμος Αθηναίων, ή περιλαμβάνει και όλα τα προάστια, από την Κηφισιά ως τον Πειραιά; Ποτάμι είναι, κατά τη γνώμη σας, κάτι που μοιάζει στον Σηκουάνα, ή μετρά και ο Ηριδανός, όπως φαίνεται μερικά μέτρα κάτω από την πλατεία στο Μοναστηράκι;

Αν είστε κάπως ευέλικτοι με τις αποδεκτές απαντήσεις στις παραπάνω ερωτήσεις, η Αθήνα έχει μια χαρά ποτάμια –τρία, για την ακρίβεια. Τον Ηριδανό, που βλέπετε να κελαρύζει κάτω από το Μοναστηράκι, τον Κηφισό, που κινείται παράλληλα με την Αθηνών-Λαμίας (την οποία οι παλαιότεροι παροικούντες τον Πειραιά αποκαλούν ακόμα «Το Ποτάμι») και τον Ιλισό, που μπορεί να μην τον βλέπετε πουθενά, κυλά όμως υπόγεια σε αρκετά σημεία της πόλης –κάτω από τη διασταύρωση της Μιχαλακοπούλου με τη Μεσογείων, για παράδειγμα.

Εκτός από τα ποτάμια, κάτω από την Αθήνα κυλούν περίπου 700 ρέματα, από τα οποία τα 70 φαίνονται σε διάφορα σημεία της πόλης. Ένα από τα πιο διάσημα παραδείγματα είναι ο Ποδονίφτης της Νέας Ιωνίας.

Περισσότερες λεπτομέρειες για τα ποτάμια της Αθήνας, όπως ήταν στην αρχαιότητα, έχει το Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών, εδώ.

 

Ο Ιλισός περνούσε μπροστά από το Ολυμπιείο (Έργο του 1833, από τον γερμανό ζωγράφο Johann Michael Wittmer)

Τα ποτάμια της Αθήνας όπως ήταν κάποτε σε 25 εκπληκτικές φωτογραφίες!
Οι καταρράκτες του Ιλισού, Αθήνα 1801-1806. Έργο του βρετανού ζωγράφου Edward Dodwell. Τυπώθηκε στο Λονδίνο το 1821
Τα ποτάμια της Αθήνας όπως ήταν κάποτε σε 25 εκπληκτικές φωτογραφίες!
Η πηγή Καλλιρρόη, του Ιλισού, Αθήνα, 7 Μαρτίου 1891. Δεξιά ο Αμερικανός ποδηλάτης William Sachtleben. Φωτογράφος: Thomas Gaskell Allen Jr.

Τα ποτάμια της Αθήνας όπως ήταν κάποτε σε 25 εκπληκτικές φωτογραφίες!
Η πηγή Καλλιρρόη και ο Ιλισός, όπως ήταν το 1844. Λιθογραφία από το αρχικό έργο του Harry John Johnson. Δημοσιεύτηκε στο «London Illustrated News» το 1863
Τα ποτάμια της Αθήνας όπως ήταν κάποτε σε 25 εκπληκτικές φωτογραφίες!

Ο Ιλισός το 1844. Έργο του βρετανού ζωγράφου Harry John Johnson

Τα ποτάμια της Αθήνας όπως ήταν κάποτε σε 25 εκπληκτικές φωτογραφίες!
Η Ρωμαϊκή γέφυρα του Ιλισού και τα ερείπια του Παναθηναϊκού Σταδίου. Έργο του γάλλου αρχιτέκτονα και αρχαιολόγου Julien-David Le Roy | Από έκδοση του 1758

Τα ποτάμια της Αθήνας όπως ήταν κάποτε σε 25 εκπληκτικές φωτογραφίες!
Η γέφυρα του Ιλισού στη θέση του σημερινού Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών, το 1938
Ψηφιακό Αρχείο της ΕΡΤ
Τα ποτάμια της Αθήνας όπως ήταν κάποτε σε 25 εκπληκτικές φωτογραφίες!
Το τρίτοξο γεφύρι που χτίστηκε πάνω από τον Ιλισό το 1874, δαπάνη Γεωργίου Αβέρωφ
Αθήνα, 1896
Τα ποτάμια της Αθήνας όπως ήταν κάποτε σε 25 εκπληκτικές φωτογραφίες!

Το γεφύρι από διαφορετική γωνία λήψης, με το Πανόραμα Θων (που χτίστηκε το 1895 και κατεδαφίστηκε το 1921) στα αριστερά του. Αθήνα, 1906
Τα ποτάμια της Αθήνας όπως ήταν κάποτε σε 25 εκπληκτικές φωτογραφίες!

Ο Ιλισός στο ύψος του Καλλιμάρμαρου, περί το 1937. Ψηφιακό αρχείο της ΕΡΤ

Τα ποτάμια της Αθήνας όπως ήταν κάποτε σε 25 εκπληκτικές φωτογραφίες!
Αθήνα, 11 Φεβρουαρίου 1937 | Η κάλυψη του Ιλισού

Τα ποτάμια της Αθήνας όπως ήταν κάποτε σε 25 εκπληκτικές φωτογραφίες!
Το Μετς και ο Ιλισός, φωτογραφημένοι από τον λόφο του Αρδηττού, στις αρχές του 20ου αιώνα
Τα ποτάμια της Αθήνας όπως ήταν κάποτε σε 25 εκπληκτικές φωτογραφίες!

Η κοίτη του Ιλισού, το 1905. Φωτογράφος: Ναύαρχος Νικόλαος Κ. Μακκάς. Φωτογραφικό Αρχείο Ελιά
Τα ποτάμια της Αθήνας όπως ήταν κάποτε σε 25 εκπληκτικές φωτογραφίες!

Γεφυράκι του Ιλισού, στη σημερινή Λεωφόρο Βασιλίσσης Όλγας

 Τα ποτάμια της Αθήνας όπως ήταν κάποτε σε 25 εκπληκτικές φωτογραφίες!
Ο Ιλισός, όταν κυλούσε στη μέση της Καλλιρόης | Αθήνα, 1963. Φωτογράφος: Δημοσθένης Μπούκης

Τα ποτάμια της Αθήνας όπως ήταν κάποτε σε 25 εκπληκτικές φωτογραφίες!
Το ρωμαϊκό υδραγωγείο του Αδριανού, πάνω από τον Ποδονίφτη, στη Φιλοθέη
Léon Joubert, τέλη 19ου – αρχές 20ου αιώνα. Σημερινή τοποθεσία: στο τέλος της Λεωφόρου Καποδιστρίου, μεταξύ Καλογρέζας, Περισσού και Νέας Ιωνίας.

Τα ποτάμια της Αθήνας όπως ήταν κάποτε σε 25 εκπληκτικές φωτογραφίες!
Ο Ηριδανός περνά δίπλα από τον Ναό του Ηφαίστου στο Θησείο. Αθήνα 1832. Έργο του σκωτσέζου ζωγράφου Hugh William «Grecian» Williams
Τα ποτάμια της Αθήνας όπως ήταν κάποτε σε 25 εκπληκτικές φωτογραφίες!
 
Ο Ηριδανός σήμερα κυλά στον αρχαιολογικό χώρο του Κεραμεικού

Τα ποτάμια της Αθήνας όπως ήταν κάποτε σε 25 εκπληκτικές φωτογραφίες!
Κι εδώ, από μια άλλη οπτική γωνία
Τα ποτάμια της Αθήνας όπως ήταν κάποτε σε 25 εκπληκτικές φωτογραφίες!

Ο Κηφισός και η Γέφυρα στο προάστιο Κολοκυνθού | Αθήνα, 1904
Τα ποτάμια της Αθήνας όπως ήταν κάποτε σε 25 εκπληκτικές φωτογραφίες!

Ο Κηφισός των αρχών του αιώνα

Τα ποτάμια της Αθήνας όπως ήταν κάποτε σε 25 εκπληκτικές φωτογραφίες!
Και πάλι ο Κηφισός
Τα ποτάμια της Αθήνας όπως ήταν κάποτε σε 25 εκπληκτικές φωτογραφίες!

Η πηγή Κεφαλάρι του Κηφισού, που έδωσε το όνομά της στη γνωστή γειτονιά της Κηφισιάς

Τα ποτάμια της Αθήνας όπως ήταν κάποτε σε 25 εκπληκτικές φωτογραφίες!
Ο Κηφισός στο σημείο που σήμερα αποκαλούμε Τρεις Γέφυρες (και τότε είχε όντως τρεις γέφυρες). Αθήνα 1927. Ψηφιακό Αρχείο της ΕΡΤ
Τα ποτάμια της Αθήνας όπως ήταν κάποτε σε 25 εκπληκτικές φωτογραφίες!

Ο Κηφισός φωτογραφημένος κάτω από την εθνική οδό Αθηνών-Λαμίας. Αθήνα, 26 Απριλίου 2009
Τα ποτάμια της Αθήνας όπως ήταν κάποτε σε 25 εκπληκτικές φωτογραφίες!

Περισσότερες φωτογραφίες και ενδιαφέρουσες ιστορίες από τα ποτάμια της Αθήνας όπως ήταν, θα βρείτε στην εκπληκτική σελίδα Η Αθήνα Μέσα στο Χρόνο και ό,τι απομένει από τα αθηναϊκά ποτάμια στο Facebook Group Τα Ποτάμια της Αθήνας.

Πατήστε: