Άουσβιτς: Τότε και σήμερα

«Έπρεπε να δοθεί κάποιο νόημα, σε αυτό που δεν είχε κανένα νόημα»  Annette Wieviorka

Το στρατόπεδο συγκέντρωσης του Άουσβιτς στην Πολωνία ιδρύθηκε από τις κατοχικές αρχές της ναζιστικής Γερμανίας στα μέσα του 1940 στην καρδιά της κατεχόμενης τότε από τους Γερμανούς Ευρώπης. Βρίσκεται στα περίχωρα της πολωνικής πόλης Οσβιέτσιμ, η οποία είχε μετονομασθεί από το Τρίτο Ράιχ σε Άουσβιτς.

Άουσβιτς: Τότε και σήμερα

Λόγω της τοποθεσίας κοντά στη βιομηχανική περιοχή της Σιλεσίας, ο Χάινριχ Χίμλερ διέταξε τον Ιούνιο του 1940 να χτιστεί στο Άουσβιτς το μεγαλύτερο συγκρότημα στρατοπέδων της εθνικοσοσιαλιστικής Γερμανίας. Η συνολική του έκταση ανερχόταν στα 40 km². Αποτελούνταν από τρία κύρια και 39 δευτερεύοντα στρατόπεδα. Τα τρία κύρια στρατόπεδα ήταν:

  •     Άουσβιτς Ι, το αρχικό στρατόπεδο συγκέντρωσης και το διοικητικό κέντρο ολόκληρου του συγκροτήματος. Εδώ δολοφονήθηκαν περίπου 70.000 άνθρωποι, κυρίως Πολωνοί διανοούμενοι και σοβιετικοί αιχμάλωτοι.
  •     Άουσβιτς ΙΙ Μπίρκεναου, στρατόπεδο εξόντωσης, όπου δολοφονήθηκαν περίπου ένα εκατομμύριο άνθρωποι, κυρίως Εβραίοι, Σίντι και Ρομά.
  •     Άουσβιτς ΙΙΙ (Μόνοβιτς), στρατόπεδο εργασίας.

Συνολικά εκτοπίστηκαν στο Άουσβιτς περισσότεροι από 1,3 εκατομμύρια άνθρωποι, από τους οποίους τουλάχιστον 1,1 εκατομμύρια εξοντώθηκαν. Περίπου 900.000 πέθαναν μετά την επιλογή που έγινε άμεσα κατά την άφιξή τους. Άλλοι 200.000 άνθρωποι πέθαναν από ασθένειες, υποσιτισμό, βαρύτατη κακοποίηση, συνέπειες ιατρικών πειραμάτων ή δολοφονήθηκαν. Οι συνηθέστεροι τρόποι εκτέλεσης ήταν: Δηλητηρίαση με το αέριο Κυκλώνας Β σε ειδικούς θαλάμους (θάλαμοι αερίων), πυρά πυροβόλου όπλου, θανατηφόρα ένεση, απαγχονισμός και θάνατος από ασιτία.

Άουσβιτς: Τότε και σήμερα

Όλα τα στρατόπεδα του συγκροτήματος Άουσβιτς περικυκλώνονταν με πύργους κατόπτευσης και φράχτες με αγκαθωτά ηλεκτροφόρα συρματοπλέγματα. Απαγορευόταν οποιαδήποτε επαφή των κρατούμενων με τον εξωτερικό κόσμο.

Στην πρώτη περίοδο της ύπαρξής του στα 1940-1941, οι κατοχικές γερμανικές αρχές κατεύθυναν εδώ τους Πολωνούς κρατούμενους για πολιτικούς λόγους, καθώς και τους Ρομά (Αθίγγανους) και σοβιετικούς αιχμαλώτους. Από το 1942 αποστέλλονταν και Εβραίοι, οι οποίοι θεωρούνταν από γιατρούς των SS ικανοί για εργασία ή κατάλληλοι για ιατρικά πειράματα.

Άουσβιτς: Τότε και σήμερα

Συνολικά περίπου 700 φυλακισμένοι προσπάθησαν να δραπετεύσουν από το Άουσβιτς και περίπου 300 τα κατάφεραν. Όσοι δραπέτες συλλαμβάνονταν από την SS αφήνονταν, συνήθως, να πεθάνουν από την πείνα. Άλλες φορές τιμωρούνταν συγγενείς ή και άλλοι, επιλεγμένοι στην τύχη, κρατούμενοι στη θέση τους.

Τα Κρεματόρια

Άουσβιτς: Τότε και σήμερα

Τα κρεματόρια που κατασκευάστηκαν από τις κατοχικές αρχές της ναζιστικής Γερμανίας στα στρατόπεδα συγκέντρωσης Άουσβιτς – Μπίρκεναου προορίζονταν για την καύση των πτωμάτων των κρατουμένων, κυρίως Εβραίων, οι οποίοι θανατώνονταν προηγουμένως με το δηλητηριώδες αέριο Κυκλώνα Β στους παρακείμενους θαλάμους αερίων. Οι άνθρωποι πέθαιναν σε 15-20 λεπτά. Η τέφρα χρησιμοποιούνταν ως λίπασμα ή ως υλικό για να αποξηρανθούν οι γούρνες και τα ποτάμια της περιοχής.

Ειδικές ομάδες κρατουμένων, οι λεγόμενοι «Ζόντερκομάντο», ήταν επιφορτισμένοι, με εντολή της διοίκησης του στρατοπέδου, να εφοδιάζουν τους φούρνους των κρεματορίων με τα πτώματα που μεταφέρονταν από τους θαλάμους αερίων, αφού αφαιρούσαν πρώτα δαχτυλίδια, σκουλαρίκια, χρυσά δόντια κλπ. από τους νεκρούς.

Άουσβιτς: Τότε και σήμερα

Οι αποτεφρωτήρες στο Μπίκερναου, που κατασκευάστηκαν το 1942 με εντολή του ανώτατου διοικητή των Ες-Ες και κύριο αρχιτέκτονα του Ολοκαυτώματος Χάινριχ Χίμλερ, μπορούσαν να αποτεφρώσουν 12.000 και περισσότερα πτώματα την ημέρα. Οι κλίβανοι στο στρατόπεδο αυτό καταστράφηκαν με την είσοδο των σοβιετικών στρατευμάτων τον Ιανουάριο του 1945.

Τη στιγμή της απελευθέρωσης του στρατοπέδου στις 27 Ιανουαρίου 1945 από τα σοβιετικά στρατεύματα βρίσκονταν στο Άουσβιτς περίπου 7 χιλιάδες κρατούμενοι, που άφησαν οι Γερμανοί στο στρατόπεδο στην προσπάθεια τους να διαφύγουν.

Το Μουσείο

Μερικούς μήνες από τη λήξη του πολέμου και την απελευθέρωση των ναζιστικών στρατοπέδων, χιλιάδες άνθρωποι άρχισαν να επισκέπτονται το Άουσβιτς για να βρουν ίχνη των συγγενών τους και να αποτίσουν φόρο τιμής στους σκοτωμένους.

Άουσβιτς: Τότε και σήμερα
Μουσείο Άουσβιτς, γυαλιά που ανήκαν σε εκτελεσμένους Εβραίους

Στις 2 Ιουλίου 1947, η Πολωνική Βουλή ψήφισε το νόμο για αν διατηρηθούν τα εδάφη και τα κτήρια του στρατοπέδου και ίδρυσε το Κρατικό Μουσείο Άουσβιτς – Μπίρκεναου στο Οσβιέτσιμ. Σύμφωνα με το νόμο, ο σκοπός του Μουσείου ήταν η προστασία των εδαφών των πρώην στρατοπέδων, η συλλογή και συγκέντρωση αποδείξεων κα υλικών που έχουν σχέση με τα γερμανικά εγκλήματα που διαπράχτηκαν στο Άουσβιτς, καθώς και η επιστημονική επεξεργασία τους και έκθεση.

Μετά από αίτηση της Πολωνίας, τα εδάφη του πρώην στρατοπέδου του Άουσβιτς συμπεριλήφθηκαν το 1979 στον Κατάλογο της Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς της ΟΥΝΕΣΚΟ. Το Μουσείο διοικείται από το πολωνικό Υπουργείο Πολιτισμού και Εθνικής Κληρονομιάς. Το 2008 δημιουργήθηκε το Ίδρυμα Άουσβιτς-Μπίρκεναου, με σκοπό να αποκτά τους απαραίτητους πόρους για τη διατήρηση του Τόπου Μνήμης για τις μελλοντικές γενιές.

Άουσβιτς: Τότε και σήμερα
Αφοδευτήρια των κρατουμένων στο στρατόπεδο Μπίρκεναου

Στα εδάφη του στρατοπέδου βρέθηκαν μετά την απελευθέρωση χιλιάδες αντικείμενα που ανήκαν στους Εβραίους, οι οποίοι βρήκαν εδώ το θάνατο. Είναι βαλίτσες (μερικές με ονοματεπώνυμα και διευθύνσεις των σκοτωμένων), εβραϊκές ενδυμασίες προσευχής (ταλλίθ), τεχνητά μέλη αναπήρων, γυαλιά, παπούτσια, βούρτσες, πινέλα κλπ.

Όταν ο Σοβιετικός Στρατός απελευθέρωσε το στρατόπεδο στο Οσβιέτσιμ, βρέθηκαν στις αποθήκες 7.000 κιλά μαλλιά, συσκευασμένα σε σάκους. Ήταν απομεινάρια γυναικείων μαλλιών, τα οποία οι αρχές του στρατοπέδου πουλούσαν σε γερμανικά εργοστάσια. Από τα ανθρώπινα μαλλιά οι γερμανικές εταιρείες παρασκεύαζαν υφάσματα.

Άουσβιτς: Τότε και σήμερα

Σήμερα, τα αντικείμενα αυτά αποτελούν το βασικό μέρος της συλλογής του Μουσείου και εκτίθενται στα μπλοκ του πρώην στρατοπέδου Άουσβιτς Α΄, όπου βρίσκεται η γενική έκθεση του Μουσείου. Στις συλλογές του Μουσείου βρίσκονται και εκτίθενται σε βιτρίνες:

– 2 τόννοι ανθρώπινα μαλλιά.

– πάνω από 80 χιλιάδες παπούτσια.

– περίπου 3,8 χιλιάδες βαλίτσες, από τις οποίες 2,1 χιλ. έχουν γραφές.

– περίπου 12 χιλιάδες κατσαρόλες.

– περίπου 40 κιλά γυαλιά.

– 460 τεχνητά μέλη (προσθέσεις).

– 570 ραβδωτές στολές στρατοπέδου.

– 260 πολιτικές περιβολές.

– 260 ταλλίθ.

Στο Αρχείο του Μουσείου βρίσκονται μεταξύ άλλων και 39 περίπου χιλιάδες αρνητικά φωτογραφιών των νεοεισερχόμενων κρατουμένων, που τραβήχτηκαν από στελέχη του στρατοπέδου, 16 τόμοι προσωπικών φακέλων των φυλακισμένων, 8 χιλιάδες γράμματα και καρτ-ποστάλ που οι κρατούμανοι έστελναν από το στρατόπεδο, καθώς και ψηφιακή βάση δεδομένων για τους φυλακισμένους και δολοφονημένους στο στρατόπεδο κατά τη διάρκεια του πολέμου.

Άουσβιτς: Τότε και σήμερα

Στο Τμήμα Συλλογών του Μουσείου βρίσκονται 6 χιλιάδες περίπου έργα τέχνης, από τα οποία 2 χιλιάδες είναι έργα που δημιουργήθηκαν παράνομα από τους κρατούμενους. Πολύ σημαντική είναι μια πλούσια συλλογή ζωγραφικών πινάκων με σκηνές από τη ζωή στο στρατόπεδο, που φιλοτεχνήθηκαν από τους φυλακισμένους.

Άουσβιτς: Τότε και σήμερα

 

Άουσβιτς: Τότε και σήμερα

 

Άουσβιτς: Τότε και σήμερα

 

Άουσβιτς: Τότε και σήμερα

 

Άουσβιτς: Τότε και σήμερα

 

Άουσβιτς: Τότε και σήμερα

 

Άουσβιτς: Τότε και σήμερα

 

Άουσβιτς: Τότε και σήμερα

 

Άουσβιτς: Τότε και σήμερα

 

Άουσβιτς: Τότε και σήμερα

 

Άουσβιτς: Τότε και σήμερα

 

Άουσβιτς: Τότε και σήμερα

 

Άουσβιτς: Τότε και σήμερα

 

Άουσβιτς: Τότε και σήμερα

Πηγές: Wikipedia, BBC, NG

Πατήστε: