Κώστας Ηλιάκης: Ο «αετός» της Κρήτης που έχασε την ζωή του στον ουρανό της Καρπάθου

Ήταν Τρίτη, 23 Μαΐου 2006. Λίγο μετά τις 12:40 το μεσημέρι, ο ουρανός νότια της Καρπάθου θα γινόταν το σκηνικό μιας από τις πιο δραματικές στιγμές στην ιστορία της ελληνικής Πολεμικής Αεροπορίας. Ο σμηναγός Κωνσταντίνος Ηλιάκης, χειριστής ελληνικού F-16, απογειώθηκε για αποστολή αναχαίτισης τουρκικών αεροσκαφών που είχαν εισέλθει στο FIR Αθηνών χωρίς σχέδιο πτήσης.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που έγιναν γνωστά τα επόμενα χρόνια, στην περιοχή πετούσε τουρκικό RF-4 φωτοαναγνώρισης, συνοδευόμενο από μαχητικά F-16. Η ελληνική πλευρά εκτιμούσε ότι το RF-4 μετέφερε φωτογραφικό εξοπλισμό για καταγραφή ελληνικών αντιαεροπορικών συστημάτων, ανάμεσά τους και των S-300 που είχαν εγκατασταθεί στην Κρήτη.

Η αποστολή του Κωνσταντίνου Ηλιάκη ήταν να προσεγγίσει τα τουρκικά αεροσκάφη και να πραγματοποιήσει οπτική αναγνώριση. Εκείνα τα λεπτά, τίποτα δεν προμήνυε ότι η επιχείρηση θα εξελισσόταν σε τραγωδία. Σύμφωνα με το επίσημο πόρισμα του ΓΕΑ, ο Ηλιάκης ακολούθησε τις προβλεπόμενες διαδικασίες προσέγγισης, ωστόσο τουρκικό F-16 πραγματοποίησε επικίνδυνο ελιγμό και προσέκρουσε στο ελληνικό μαχητικό. Με το δεξί φτερό του χτύπησε την καλύπτρα του αεροσκάφους του Ηλιάκη, οδηγώντας το σε συντριβή στη θάλασσα.

Τα ηχητικά ντοκουμέντα που αποκαλύφθηκαν αργότερα κατέγραψαν τις τελευταίες δραματικές στιγμές πριν από τη σύγκρουση. Με ψυχραιμία, ο Έλληνας πιλότος ακούγεται να ενημερώνει το κέντρο επιχειρήσεων:

«Κρόνος, ο 550 πάει για τον “χοντρό”, είμαι πίσω του». Λίγα δευτερόλεπτα αργότερα, ακολουθεί χάος. Από τον ασύρματο ακούγεται η φωνή άλλου Έλληνα χειριστή:

«Κρόνος, βλέπω φωτιά… σαν έκρηξη».

Η σύγκρουση είχε ήδη γίνει. Το ελληνικό F-16 του Ηλιάκη είχε συγκρουστεί στον αέρα με τουρκικό μαχητικό κοντά στην Κάρπαθο. Το αεροσκάφος διαλύθηκε στον αέρα και κατέπεσε στη θάλασσα. Ο Τούρκος πιλότος πρόλαβε να εκτιναχθεί και διασώθηκε, όμως ο Κωνσταντίνος Ηλιάκης πατέρας δυο παιδιών δεν τα κατάφερε.

Μετά τη σύγκρουση, οι συγκλονισμένοι συνάδελφοί του ενημέρωσαν άμεσα τα επιτελεία, ενώ ο αρχηγός της Τακτικής Αεροπορίας ρωτούσε επίμονα αν ο χειριστής του ελληνικού F-16 είχε προλάβει να εκτιναχθεί.

«Δεν είδα αλεξίπτωτο… έγινε μια πολύ ισχυρή έκρηξη», απάντησε ο πιλότος του δεύτερου ελληνικού μαχητικού.

Η είδηση πάγωσε την Ελλάδα. Ο 36χρονος σμηναγός από τα Χανιά μετατράπηκε από εκείνη τη στιγμή σε σύμβολο αυταπάρνησης και καθήκοντος για την Πολεμική Αεροπορία και ολόκληρη τη χώρα.

Συνάδελφοί του μίλησαν αργότερα για έναν εξαιρετικό χειριστή, ψύχραιμο και αφοσιωμένο στην αποστολή του. Σε μαρτυρίες που δημοσιεύθηκαν τα επόμενα χρόνια, περιέγραφαν πως ο Ηλιάκης ήταν από τους ανθρώπους που ποτέ δεν δίσταζαν μπροστά στο καθήκον. «Ήταν πάντα χαμογελαστός, πάντα έτοιμος να πετάξει», ανέφεραν συγκινημένοι άνθρωποι που τον γνώριζαν.

Η Πολεμική Αεροπορία δεν έπαψε ποτέ να τιμά τη μνήμη του. Κάθε χρόνο πραγματοποιούνται εκδηλώσεις μνήμης στην Κάρπαθο και στην Κρήτη, ενώ το όνομά του έχει συνδεθεί με την υπεράσπιση του ελληνικού εναέριου χώρου και με το υψηλό αίσθημα ευθύνης των Ελλήνων πιλότων.

Στις 20 Μαΐου 2007 έγιναν τα αποκαλυπτήρια του μνημείου προς τιμήν του, στην οδό Ακρωτηρίου στη περιοχή Άγιος Ματθαίος Χανίων. Το μνημείο του σμηναγού Ηλιάκη, είναι το δεύτερο μνημείο που κατασκευάζει η Πολεμική Αεροπορία, και αναφέρεται σε θύμα ατυχήματος με τουρκικό αεροσκάφος. Το πρώτο είναι το μνημείο του υποσμηναγού Σιαλμά, στο νησί Άγιος Ευστράτιος.

Δύο μαντινάδες κοσμούν το μνημείο. Μια από την Κάρπαθο και μια από την Κρήτη:

«Διαβάτη που θ` ακροσταθείς
μπροστά στον ανδριάντα
μην κλαις γιατί αυτή η γη
ήρωες βγάζει πάντα»

«Στον ουρανό ψηλά η ψυχή
στη θάλασσα το σώμα
αετός που ναι περήφανος
δεν το πατεί το χώμα».

Το Υπουργείο Εθνικής Άμυνας χαρακτήρισε τον Κωνσταντίνο Ηλιάκη «Ήρωα Σμηναγό» που «ανήλθε στο πάνθεον των ηρώων υπερασπιζόμενος την εθνική κυριαρχία» ενώ ο ο υπουργός Ανάπτυξης Τάκης Θεοδωρικάκος σε μήνυμά του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, σημείωσε πως «το χαμόγελό του, ντυμένος Ίκαρος, θα μας συνοδεύει για πάντα», υπογραμμίζοντας ότι ο Έλληνας σμηναγός «έμεινε πιστός στο καθήκον και έδωσε τη ζωή του για την πατρίδα».

Παράλληλα, τόνισε ότι η ψυχική δύναμη και το θάρρος του Ηλιάκη αποτελούν διαχρονικό παράδειγμα για τις νεότερες γενιές, καταλήγοντας πως «όσα χρόνια κι αν περάσουν, η μνήμη του θα παραμένει ζωντανή. Αθάνατος».

Δύο δεκαετίες μετά, η εικόνα εκείνης της ημέρας παραμένει χαραγμένη στη συλλογική μνήμη. Η φωνή στον ασύρματο, η έκρηξη στον ουρανό του Αιγαίου και η θυσία ενός Έλληνα πιλότου συνεχίζουν να θυμίζουν το τίμημα που πολλές φορές κρύβεται πίσω από τις καθημερινές αναχαιτίσεις πάνω από το Αιγαίο.