Σε βράχο ύψους 10 μέτρων θα στηθεί ο ανδριάντας της «Κυράς της Ρω», στο νησί όπου για 40 χρόνια ύψωνε καθημερινά την ελληνική σημαία

Σε έναν από τους πιο απομονωμένους βράχους του ελληνικού αρχιπελάγους, εκεί όπου η θάλασσα συναντά την ιστορία και τη μνήμη, ετοιμάζεται να στηθεί ένας ανδριάντας με ιδιαίτερο συμβολισμό. Στο νησί της Ρω, πάνω σε έναν βράχο ύψους περίπου 10 μέτρων, πρόκειται να τοποθετηθεί το άγαλμα της θρυλικής Δέσποινας Αχλαδιώτη, της γυναίκας που ταύτισε τη ζωή της με την ελληνική σημαία και την έννοια της αφοσίωσης στην πατρίδα.

Το έργο φέρει την υπογραφή του διακεκριμένου γλύπτη Ευάγγελου Τύμπα, ο οποίος επισκέφθηκε το νησί μαζί με τον δήμαρχο Μεγίστης, Νικόλαο Ασβέστη, προκειμένου να ξεκινήσουν οι διαδικασίες για την τοποθέτηση του ανδριάντα. Οι δύο άνδρες έφτασαν στη Ρω με πλωτό σκάφος και, συνοδευόμενοι από τον διοικητή της φρουράς, απέτισαν φόρο τιμής στο κοιμητήριο όπου αναπαύεται η Κυρά της Ρω, σε μια στιγμή έντονης συγκίνησης που συνέδεσε το παρελθόν με το παρόν.

Η τοποθέτηση του αγάλματος στο συγκεκριμένο σημείο δεν είναι τυχαία. Ο βράχος που δεσπόζει πάνω από τη θάλασσα μοιάζει να συνεχίζει συμβολικά τη στάση ζωής της Δέσποινας Αχλαδιώτη, η οποία για δεκαετίες ύψωνε καθημερινά την ελληνική σημαία σε αυτό το ακριτικό νησί, στέλνοντας ένα μήνυμα παρουσίας, πίστης και εθνικής αξιοπρέπειας.

Ποια ήταν η Κυρά της Ρω

Η Δέσποινα Αχλαδιώτη γεννήθηκε στο Καστελόριζο και έζησε το μεγαλύτερο μέρος της ζωής της στη Ρω, ένα μικρό και απομονωμένο νησί απέναντι από τα τουρκικά παράλια. Μαζί με τον σύζυγό της και αργότερα με τη μητέρα της, εγκαταστάθηκε εκεί στις αρχές του 20ού αιώνα, σε μια εποχή δύσκολη, με πολέμους και ανακατατάξεις. Μετά τον θάνατο των δικών της ανθρώπων, έμεινε ουσιαστικά μόνη, αλλά δεν εγκατέλειψε ποτέ τον τόπο της.

Κατά τη διάρκεια της ζωής της, και ιδιαίτερα στα χρόνια μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, η Κυρά της Ρω έγινε γνωστή για την καθημερινή της συνήθεια να υψώνει την ελληνική σημαία και να την κατεβάζει με τη δύση του ήλιου.

Η πρώτη φορά που η Δέσποινα Αχλαδιώτη ύψωσε τη σημαία ήταν το 1927, όταν ξύπνησε ένα πρωί και είδε στην κορυφή του νησιού να κυματίζει η τουρκική σημαία. Πήγε στο σπίτι, άνοιξε το σεντούκι, πήρε ένα λευκό σεντόνι και μια γαλάζια κουρτίνα και έραψε τη γαλανόλευκη. Κατέβασε με τον άντρα της την τουρκική, τοποθετώντας στη θέση της τη νέα σημαία.

Λέγεται πως ακόμη και σε δύσκολες καιρικές συνθήκες, με δυνατούς ανέμους ή κακοκαιρία, δεν παρέλειπε ποτέ το καθήκον που η ίδια είχε αναλάβει. Η εικόνα της, μόνης σε ένα απομονωμένο νησί, να φροντίζει τη σημαία, έγινε σύμβολο επιμονής και αγάπης για την πατρίδα. Ήταν μια πράξη που δεν είχε μόνο πρακτικό χαρακτήρα, αλλά βαθιά συμβολική σημασία, ιδιαίτερα σε μια περίοδο που η περιοχή βρισκόταν στο επίκεντρο γεωπολιτικών εντάσεων.

«Την έχω τη σημαία στο σπίτι, όταν πεθάνω να την πάρω μαζί μου», είχε δηλώσει σε συνέντευξή της στον Φρέντυ Γερμανό στην ΕΡΤ.

Το περιστατικό του 1975

Τον Αύγουστο του 1975, ο τούρκος δημοσιογράφος Ομάρ Κασάρ μαζί με δύο ακόμη άτομα αποβιβάστηκαν στη Ρω και ύψωσαν τη δική τους σημαία, εκμεταλλευόμενοι την προσωρινή απουσία της για λόγους υγείας.

Όταν η Κυρά της Ρω επέστρεψε, κατέβασε αμέσως τη σημαία τους. Λίγες ημέρες αργότερα, την 1η Σεπτεμβρίου 1975, κατέπλευσε στο Καστελόριζο το ανθυποβρυχιακό «Γ. Πεζόπουλος» ως ένδειξη συμπαράστασης.

Η Δέσποινα Αχλαδιώτη τιμήθηκε από πολλούς φορείς, όπως η Ακαδημία Αθηνών, το Πολεμικό Ναυτικό, η Βουλή των Ελλήνων, ο Δήμος Ρόδου και η Εθνική Τράπεζα της Ελλάδος.

Το υπουργείο Εθνικής Άμυνας της απένειμε μετάλλιο για την προσφορά της την περίοδο 1941-1944, αναγνωρίζοντας τις υπηρεσίες της προς την πατρίδα.

“Τα ξερονήσια του Καστελόριζου και της Ρω τα αγαπώ. Έμεινα μόνη μου το 1943 στο Καστελόριζο με την τυφλή μου μάνα, όταν έφευγαν όλοι οι κάτοικοι του νησιού στη Μέση Ανατολή και στην Κύπρο.Με την ελληνική σημαία υψωμένη και την αγάπη για την Ελλάδα βαθιά ριζωμένη μέσα μου πέρασα όλες τις κακουχίες. Βέβαια η ζωή στη Ρω δεν είναι και τόσο ευχάριστη, αλλά νιώθεις πιο πολύ την Ελλάδα χαμένος όπως είσαι στο πέλαγος, λίγες εκατοντάδες μέτρα από τις Γούρικες ακτές. Την ελληνική σημαία, θέλω να μου τη βάλουν στον τάφο μου», έλεγε.

Έφυγε από τη ζωή σε ηλικία 92 ετών, στο νοσοκομείο της Ρόδου. Σύμφωνα με την επιθυμία της, τάφηκε στη Ρω, δίπλα στον ιστό της ελληνικής σημαίας, με τιμές εθνικής ηρωίδας. Στο νησί σώζονται ακόμη το εκκλησάκι του Άι Γιώργη και τα μικρά σπίτια όπου έζησε. Μετά τον θάνατό της το 1982, η μορφή της πέρασε στη συλλογική μνήμη ως ένα ζωντανό σύμβολο της ακριτικής Ελλάδας.

Η ιστορία της διδάσκεται, εμπνέει και συγκινεί, ενώ το όνομά της έχει συνδεθεί με την έννοια της αυταπάρνησης.

Η δημιουργία του ανδριάντα της έρχεται να αποδώσει τιμή σε αυτή τη μοναδική προσωπικότητα, μετατρέποντας το ίδιο το νησί σε έναν τόπο μνήμης και σεβασμού. Ο βράχος πάνω στον οποίο θα τοποθετηθεί το άγαλμα δεν θα είναι απλώς ένα σημείο θέασης, αλλά ένα σύμβολο που θα θυμίζει σε κάθε επισκέπτη την ιστορία μιας γυναίκας που έζησε απλά, αλλά άφησε πίσω της ένα βαθύ και διαχρονικό αποτύπωμα.

Στη Ρω, εκεί όπου το βλέμμα χάνεται στο Αιγαίο, η παρουσία της Δέσποινα Αχλαδιώτη μοιάζει ακόμη ζωντανή. Και σύντομα, μέσα από τον ανδριάντα της, θα συνεχίσει να «στέκεται» αγέρωχη, όπως ακριβώς στάθηκε σε όλη της τη ζωή.